Plasmaferese – aferese

Aferese

Aferese is een behandeling die wordt ingezet bij behandeling van verschillende soorten ziektebeelden. De term aferese stamt origineel uit het Grieks en betekend ‘verwijdering van’ (vrij vertaald). Alle procedures van aferese hebben te maken met het verwijderen van, delen, van het bloed. Deze techniek is sinds 15 jaar beschikbaar en sindsdien constant in ontwikkeling. De vier basis componenten van het bloed zijn rode bloedcellen, witte bloedcellen, plasma en bloedplaatjes (ook wel trombocyten genoemd).

Witte bloedcellen

Deze cellen in het bloed worden ook wel leukocyten genoemd en hebben als functie; afweer tegen alles wat lichaamsvreemd is. In verhouding zitten er veel minder witte bloedcellen in het bloed van de mens vergeleken met de rode bloedcellen. Witte bloedcellen zijn wel weer een stuk groter als de rode bloedcellen. Witte bloedcellen zijn een zeer belangrijk component van het immuunsysteem. Witte bloedcellen leven gemiddeld 2 dagen in ons bloed. Het lichaam breekt daarna de oude cellen af en vervangt ze voor nieuwe. Bij de verwijdering van de thymus/zwezerik als behandeling voor Myasthenia Gravis spelen deze witte bloedcellen een grote rol. Hier valt later op myasthenia.nl meer over te lezen.

Rode bloedcellen

Rode bloedcellen hebben de functie: transporteren van zuurstof en koolstofdioxide tussen bijvoorbeeld de longen en ook naar andere weefsels in het lichaam. Een rode bloedcel heeft een levensduur van gemiddeld honderdtwintig dagen. Het bloed bestaat voornamelijk uit rode bloedcellen. Deze cellen worden ook wel erytrocyten genoemd, wat ook weer uit het Grieks stamt. Bij het stellen van de diagnose myasthenia gravis wordt er ook gekeken naar de hoeveelheid rode bloedcellen die in het bloed leven.

Bloedplaatjes

Bloedplaatjes zorgen er onder andere voor dat het bloed stolt. Bij beschadigingen aan bloedvaten in het lichaam hechten deze bloedplaatjes aan de wand van het bloedvat, vormen een korstje en zorgen en zo voor dat het lek gedicht kan worden. Als je een tekort hebt aan bloedplaten kunnen er fikse bloedingen in het lichaam ontstaan. Voor de neuromusculaire aandoening Myasthenia Gravis zijn de bloedplaatjes niet van extra belang. Belangrijk blijven ze natuurlijk wel.

Plasma

Bloedplasma is een lichtgele of grijs gele vloeibare substantie in het bloed. Het zou omschreven kunnen worden als bloedvloeistof zonder bloedcellen. In het bloedplasma zit proteïnen, hormonen, metabole producten, voedingsstoffen en elektrolyten. Om Centrifuge plasma - plasmaferese bij MGhet plasma voor een plasmaferese bij Myasthenia Gravis voor te bereiden wordt onstolbaar gemaakt bloed met behulp van een centrifuge gefilterd. De bloedcellen zakken op deze manier naar de bodem en de vloeistof (de plasma) blijft dan over. Plasma bestaat zelf hoofdzakelijk uit water, proteïnen en minerale zouten.

Plasmaferese bij Myasthenia Gravis

Als één van de bovenstaande onderdelen van het bloed iets bevat wat er niet hoort of als abnormaal wordt bestempeld kan dit door middel van aferese gefilterd worden en bijvoorbeeld door een bestandsdeel uit donorbloed worden vervangen (donorplasma). Plasmaferese heeft te maken met het ‘vervangen’ van het plasma. De spieraandoening Myasthenia Gravis is een van de beste voorbeelden van ziekten waarbij er zeer positieve resultaten zijn geboekt bij deze behandeling. De precieze oorzaak van Myasthenia Gravis is onbekend, maar men weet wel dat er bepaalde antistoffen in het lichaam aanwezig zijn van patiënten met MG die ervoor zorgen dat de zenuw en spier niet goed met elkaar communiceren. Door het plasma te vervangen door een vervangend plasma is het mogelijk om de ernstige spierzwakte te verminderen. Bij een klein percentage blijft de ziekte MG zelfs voor lange tijd weg (remissie).

Procedure Plasmaferese

De procedure zelf begint bij het bepalen hoe het bloed naar de centrifuge, op de hematologie afdeling, vervoerd gaat worden. Er kan gekozen worden voor onder andere een lieskatheter, katheter bij het borstbeen of door aan beide armen een infuus aan te brengen (een voor de invoer en de ander voor de aanvoer). Welke procedure het meest geschikt is zal van te voren bepaald worden door de behandelend arts. Hieronder zal ik de procedure beschrijven aan de hand van naalden in beide armen. Dit is de minst ingrijpende methode, maar als een patiënt voor langere tijd plasmaferese moet ondergaan is het niet de meest voor de hand liggende methode.
Als de naalden in de armen zitten dan gaat het bloed naar de aferese machine toe. Als het bloed in de machine zit dan worden de verschillende delen, als hierboven beschreven, van elkaar gescheiden. Op deze manier kan het plasma en de antistoffen makkelijk worden verwijderd van het bloed. Alles wat er naast het plasma en de antistoffen overblijft wordt samen met het donor plasma (of plasma vervanger) via de andere arm terug het lichaam in gestuurd. Gemiddeld duurt deze procedure tussen de anderhalf á vier uur. Na de behandeling zal de Myasthenia Gravis patiënt even kort, vaak een half uur, moeten rusten. Een bijwerking kan duizeligheid zijn. Dit trekt echter snel weer weg na de rust. Alleen naar huis rijden (of via het openbaar vervoer) wordt echter niet aangeraden.

Vragen, vragen, vragen

Tijdens de plasmaferese die ik heb gehad heb ik een aantal vragen gesteld die ik niet snel op internet kon vinden. Deze heb ik opgeschreven en deel ik nu graag met iedereen. Ook een aantal standaard vragen die ik van andere mensen kreeg heb ik er in verwerkt.
Is plasmaferese of aferese in het algemeen pijnlijk?
Nee, de patiënt is tijdens de procedure wakker en zonder pijn. Men kan gewoon televisie kijken, boeken lezen, praten e.d. Het inbrengen van de naalden, de lieskatheter of de intraveneuze diepe/centrale lijn aanbrengen brengt wel pijn met zich mee.
Wat zijn de bijwerkingen?
Als er iets aan de hand is tijdens de plasmaferese dan moet dit meteen worden doorgegeven aan de verpleegkundige of dienstdoende arts van de afdeling (vaak hematologie). Aantal bijwerkingen kunnen zijn: tintelende vingers of lippen (dit komt door het antistollingsmiddel wat erbij gegeven wordt, dit kan snel verholpen worden mocht het nodig zijn), duizeligheid, lichte misselijkheid en blauwe plekken of zwellingen waar de naalden zitten of hebben gezeten.
Wanneer merk ik verbetering?
Over het algemeen duurt het 3 tot 5 behandelingen voordat de meeste patiënten met Myasthenia Gravis verbetering merken. Bij sommige patiënten kan het ook langer duren. Het hangt heel erg van de aard van de klachten af. Bij mij was het na vier behandelingen.
Kan ik mijn medicijnen blijven gebruiken tijdens de plasmaferese?
Patiënten kunnen gewoon doorgaan met hun medicijnen, tenzij de arts anders aangeeft. Sommige patiënten die voor hun bloeddruk medicatie nemen kunnen gevraagd worden deze tijdelijk stop te zetten. Het is altijd verstandig om een lijst van medicijnen of alle verpakkingen mee te nemen naar de afdeling zelf en dit voor de zekerheid nog eens te overleggen met de verpleegkundige van de hematologie.

Eigen ervaring

Myasthenia.nl heeft voor u een lijst met elf tips samengesteld voor mensen die een aferese behandeling moeten ondergaan of informatie hierover zoeken!

Zelf heb ik voor de spierziekte Myasthenia Gravis een plasmaferese behandeling gehad op de afdeling hematologie van het LUMC in Leiden. Mijn ervaringen heb ik behandeld in de volgende blogposts:
Ervaring plasmaferese deel 1
Ervaring plasmaferese deel 2
Ervaring plasmaferese deel 3

Deel dit bericht op:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on Tumblr

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.